.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Smalinn, smalagollur og smalabúsreið
- Til baka í smalahornið -

Fyrr á tímum voru smalar miklu mikilvægari stétt en síðar varð, þó erfiðið hafi sjálfsagt ekki alltaf verið metið að verðleikum.

Á meðan ær voru enn mjólkaðar í kvíum kvölds og morgna þurfti smalinn að fylgja þeim allan daginn. Það þurfti að sitja yfir þeim á nóttunni allt sumarið fram að slætti. Á haustin smöluðu menn og að vetrarlagi var vetrar- og fjörubeit mikilvæg og eins þurfti að brynna ánum. Nú þarf einungis að smala fé heim til bæja á haustin.

Miklu skipti að smalinn væri duglegur og úrræðagóður. Að sögn Eggerts skálds Ólafssonar átti hann einnig að vera þéttvaxinn, kvikur á fæti og snar í snúningum, glaðlyndur og fjörugur, hvort sem veður var vont eða gott. Smalinn á að ganga með staf í hendi og styðjast fram á hann með brjósti eða höku þegar hann er að tala við þá er mæta honum. Versti óvinur smalans er þokan en besti vinurinn er hundurinn hans.
 

Smalagollur og smalabúsreið

Góðir smalar fengu að sjálfsögðu verðlaun fyrir vel unna vinnu. Stundum fengu þeir lamb og oft var þeim gefinn gollurinn úr vænstu kindinni sem skorin var um haustið. Gollurinn var gollurshúsið úr kindinni úttroðið af kjöti og mör, og soðið í mauk. Menn yrðu sjálfsagt ekki ánægðir með þessi laun í dag, en smalar fyrri tíma voru ofsakátir með gollinn sinn.

Smalabúsreið var fyrrum frídagur vinnuhjúa, sunnudaginn í 15. viku sumars - um verslunarmanna-helgina. Þá fékk vinnufólk hest hjá húsbændum sínum, fór um nálægar sveitir í flokkum, heimsótti bændur og heimtaði veitingar og sparaði ekki við sig í mataráti og drykk. Þessi siður var víðast hvar illa liðinn, bæði af bændum og kirkjunnar mönnum, og mikið var reynt að banna smalabúsreiðina.

Strandabændur létu þessa hegðun vinnuhjúanna ekki pirra sig enda hafa Strandamenn löngum verið þekktir fyrir umburðarlyndi og það að geta skemmt sér rækilega.

Félag áhugamanna um Sauðfjársetur á Ströndum - saudfjarsetur@strandir.is
© 2002 Sögusmiðjan - Síðan var síðast uppfærð febrúar 2008