.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Ullarvinnsla
- Til baka í ullarhornið -

Ull kindarinnar skiptist í tvær gerðir. Yst á gærunni er ullin löng og fremur gróf, það er kallað tog. Togið var kembt í togkömbum sem voru frekar grófir. Togþráðurinn var sterkur, háll og gljáandi og var mest notaður til að sauma. Hann var notaður í vefnað, útsaum og stundum var gert úr honum silunganet.

Neðar í reyfinu er ullin hins vegar fíngerð og mjúk. Hún er kölluð þel. Hægt var að spinna mjög fínan þráð úr þelinu. Þelþráðurinn var notaður til að prjóna úr allskyns flíkur, en einnig var hann notaður í hyrnur, sjöl og dúka.


Vinnslan

Fyrst var ullin táin, en þá var hún greidd í sundur og jöfnuð með fingrunum og síðan kembd í grófum kömbum. Þegar greiddist úr ullinni í kömbunum var ullin dregin úr þeim í lengju sem kölluð var lopi. Þetta hét að lyppa. Þangað til lopinn var spunninn og búið til úr honum band var hann geymdur í rimla­kassa sem hét lár.

Þegar búið var að spinna lopann í rokki og gera þar með úr honum band var tekið til við að prjóna eða vefa bandið. Til að flíkin eða voðin yrði þétt í sér, skjólgóð og entist betur þurfti að þæfa hana. Það sem átti að þæfa var þvegið upp úr keytu, undið og svo hófst þæfingin. Sokkar og vettlingar voru þæfðir í höndum en peysur, pils og brækur voru þæfð í trogum. Vaðmálsvoð var þæfð undir fótum, en stundum þæfðu tveir menn vaðmál á milli sín í tunnu sem lá á hliðinni og var opin í báða enda með því að spyrna voðinni á milli sín inni í tunnunni.

Unnið myrkranna á milli

Það þykir ágætis afþreying í dag að prjóna, en þannig var það ekki áður fyrr. Þá var prjónavinnan skyldustarf sem flestir á heimilinu þurftu að vinna við.

Samkvæmt Íslenskum þjóðháttum var kappið mest fyrir jólin. Þá fékk fólk oft ekki nema hálfan svefn, og vökurnar stóðu fram á morgun. Karlar og konur prjónuðu hvað í kapp við annað. Þá segir einnig í bókinni að karlmennirnir hafi tekið með sér prjónana í fjárhúsin og jafnvel prjónað þegar þeir gengu á milli þeirra þegar veður leyfði!

Félag áhugamanna um Sauðfjársetur á Ströndum - saudfjarsetur@strandir.is
© 2002 Sögusmiðjan - Síðan var síðast uppfærð febrúar 2008