.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Túnrækt og jarðvinnsla
- Til baka í vor- og sumarverkahornið -

Menn hugðu ekki mikið að túnrækt áður fyrr. Tún voru mjög lítil og lítið var reynt að rækta þau, enda var enginn áburður annar en skíturinn og taðið undan dýrunum.

Menn treystu helst á það að heyja á engjum, en engjar eru óræktuð slægjulönd í úthaga. Á fyrri tímum stóðu bannsettar þúfurnar þeim bændum sem vildu eignast góð tún fyrir þrifum. Sléttun túnanna var nauðsynleg, því þúfurnar töfðu fyrir heyskap og sumir kusu að slá ekki þar sem kargaþýfi var.

Menn reyndu að skera þúfurnar með torfljá eða stálrekum en það var ekki mjög árangursríkt. Ofanristuspaðinn létti mörgum verkið þegar hann kom til sögunnar. Allar jarðabætur voru tímafrekar áður en plógar komu til sögunnar. Þá varð bylting í allri jarðvinnslu og önnur bylting varð þegar dráttarvélarnar fóru að leggja hönd á plóginn.

Tímarnir breyttust og jarðvinnslan með. Farið var að nota plóga og mikilvægi framræslu, þ.e. að gera skurði til að þurrka upp votlendi, varð mönnum ljós. Hestar voru lengi vel notaðir til þessara verka, en um miðja síðustu öld tóku dráttarvélarnar völdin. Vélabyltingin auðveldaði bændum túnræktina. Jarðvinnslan varð leikur einn þegar plógar og herfi sem brutu upp landið voru fluttir til landsins í stórum stíl.

Valtarar og hinir risavöxnu og stórvirku þúfnabanar sem náðu þó ekki mikilli fótfestu voru nýjungar sem komu sér vel þegar slétta átti flagið. Lúnir vinnuhestar á friðsælum sveitabæjum hafa eflaust varpað öndinni léttar þegar ferlíkin leystu þau af.

Jarðvinnsla í sveitum landsins hefur farið minnkandi á síðustu áratugum. Skýringin er sú að víðast hvar eru menn búnir að rækta upp þau tún sem nægja þeim og bændum framtíðarinnar til heyöflunar.

Félag áhugamanna um Sauðfjársetur á Ströndum - saudfjarsetur@strandir.is
© 2002 Sögusmiðjan - Síðan var síðast uppfærð febrúar 2008